۰۹:۵۰ (چهارشنبه ۴ آبان ۱۳۹۰) اخبار مرتبط

سـازمـانها و مؤ سساتى که ناگزیر از رقابت و تلاش براى بقا در محیطهاى به شدت مـتـلاطـم ، بـى ثـبـات و در حـال تـغـیـیـر و تـحـول انـد، بـراى رویـارویـى بـا عوامل و رخدادهاى محیطى تاءثیرگذار بر فعالیت هاى خود، با دو رویکرد و مکتب مدیریتى عمده مواجه اند:

یـکـى مـکـتـب توصیفى انطباقى که برخوردى انفعالى و اقتضایى با این تحولات دارد و دیـگـرى مـکـتـب پـیـش تـدبـیـرى کـه بـرخـوردى فـعـال بـا عوامل محیطى را تجویز مى کند.روش تحلیل راهبردى (swot) به توصیه مکتب پیش تدبیرى و براى شناسایى و تدوین راهـبـردهـاى بـهـیـنـه بـراى سـازمـانـهـا بـه کـار مـى رود. کـه حـاصل آن چهار دسته راهبرد مى باشد: راهبردهاى قوت ـ فرصت ، ضعف ـ فرصت ، قوت ـ تهدید و ضعف ـ تهدید.در ایـن مـکـاتـب ، راهـبـرد عـبـارت اسـت از فـرآیـنـد تـصـمـیـم گـیـرى کـه طـى آن عـوامـل درونـى سـازمـان (ضـعف ها و قوت ها) با عوامل بیرونى (فرصت ها و تهدیدها) به گـونـه اى بـا یـکـدیگر مرتبط مى شوند که ارزش هر یک از آنها در تحقق اهداف سازمان به خوبى مشخص مى گردد.. این مقاله قصد دارد با مطالعه موردی بر روی شرکت کوشاوران ، نقاط ضعف، قوت، فرصت و تهدید شرکت مزبور را شناسایی کرده و با تجزیه و تحلیل این عوامل و طراحی ماتریس سوات (SWOT)[1]، استراتژی های مناسب شرکت کوشاوران را تدوین کرده و در نهایت با استفاده از ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی(QSPM)[2]، به اولویت بندی استراتژی ها بپردازد.

کلمات کلیدی: شرکت کوشاوران ، مدیریت استراتژیک، ماتریس SWOT، ماتریس QSPM.

  مقدمه

سازمانها پیوسته در حال تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی هستند از این رو لازم است جهت هرگونه تصمیم گیری و برنامه‌ریزی راهبردی در سازمان نسبت به شناخت وضع موجود از طریق بررسی عوامل محیط درونی و بیرونی اقدام شود. این وظیفه بر عهدۀ تحلیلگران محیطی است که جهت شناسایی فرصتها و تهدیدات بدقت اثر متغیرهای محیطی برتمام بخشها و ارکان سازمان اعم از نهاده‌ها و ستاده‌ها را بررسی کنندبه عبارت دیگر از طریق تحلیل محیطی است که فرصتهاد و تهدیدات محیط مشخص شده و بر آن اساس و با توجه به شناسایی ای که قبل از آن از نقاط قوت و ضعف درونی سازمان باید بدست آمده باشد هدفها را تعیین کرده و رویه‌ها و سیاستهای سازمانی را مشخص می‌کند.

2- چارچوب نظری طرح

در سیر شکل گیری تکنیک سوات سه مرحله تکاملی گزارش شده است که عبارتند از: ا- تدوین تکنیک هایی که به سنجش نقاط قوت و ضعف درونی سیستم پرداخته اند، 2 – تدوین تکنیک هایی که به تحلیل تهدیدات و فرصت های محیط خارجی سیستم توجه داشته اند و 3 – تدوین تکنیک سوات که به تعامل و هماهنگ سازی این دو دسته متغییر داخلی و خارجی می پردازد

فرایند مدیریت استراتژیک در چارچوب و الگوی متداول و قابل قبول، به شرح زیر ارائه می گرد:

شکل 1,فرایند مدیریت استراتژیک(شجاعی1381)

روش تحقیق:

روش تحقیق مورد استفاده در این تحقیق از حیث اهداف در دسته تحقیقات کاربردی و از نظر جمع آوری داده ها، در دسته تحقیقات توصیفی و زیر مجموعه قضیه موردی قرار می گیرد. بر این اساس، برای جمع آوری داده ها از ابزار هایی نظیر مصاحبه با خبرگان، طوفان مغزی، اطلاعات جمع­آوری شده از مدیران ارشد و مراجعه به مستندات نقاط قوت و ضعف و فرصت­ها و تهدیدهای شرکت کوشاوران استفاده شده است.

پس از شناسایی عوامل محیط خارجی یعنی فرصت ها و تهدید ها بوسیله نظرخواهی از مدیران و کارشناسان به هر یک از عوامل یک ضریب وزنی بین صفر ( بی اهمیت ) تا یک ( بسیار مهم ) اختصاص داده خواهد شد. سپس برای هر یک از عوامل فرصت ها و تهدیدات یک امتیاز بین 1 تا 4 بر حسب میزان تطابق شرکت کوشاوران با فرصت ها وتهدیدات  منظور خواهد گردید . در مرحله بعدی امتیاز وزن دار ( ضرب درجه اهمیت هر عامل در امتیاز حاصل ) محاسبه شده و امتیاز کلی بدست خواهد آمد و از این طریق ماتریس ارزیابی شرایط محیطی (EFE) محاسبه می شود. روش محاسبه ماتریس ارزیابی شرایط داخلی (IFE ) نیز به همین صورت می باشد، به این ترتیب که به هر یک از عوامل نقاط قوت و ضعف بر اساس نظرات مدیران و کارشناسان یک ضریب وزنی بین صفر ( بی اهمیت ) تا یک ( بسیار مهم ) اختصاص داده خواهد شد. سپس برای هر یک از عوامل نقاط قوت امتیاز 3 یا 4 و برای نقاط ضعف امتیاز 1 یا 2 منظور خواهد گردید. در مرحله بعدی امتیاز وزن دار ( ضرب درجه اهمیت هر عامل در امتیاز حاصل ) محاسبه شده و امتیاز کلی بدست خواهد آمد

.

یافته های پژوهش:

1- ماتریس ارزیابی عوامل داخلی و خارجی(IFE,EFE)

2-تجزیه و تحلیل ماتریس داخلی و خارجی

3- تدوین استراتژی به کمک ماتریس (SWOT)

4- ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی (QSPM)

- نتیجه گیری

بر اساس نتایج بدست آمده از ماتریس های ارزیابی عوامل داخلی و خارجی (IFE,EFE) نتایج ذیل حاصل شد:

·        نمره 27/2 بدست آمده از ماتریس ارزیابی عوامل داخلی، گواه بر این مدعا است که نقاط ضعف شرکت کوشاوران بر نقاط قوت غلبه داشته و می بایست استراتژی هایی در جهت بهبود نقاط ضعف، طراحی گردد.

·        نمره 76/2 بدست آمده از ماتریس ارزیابی عوامل خارجی، بیانگر این مطلب است که فرصت های محیطی شرکت کوشاوران در مقایسه با تهدیدات شرکت مزبور،  از جایگاه مناسب تری برخوردار بوده و می بایست از فرصت های محیطی پیش روی شرکت کوشاوران در جهت بهبود نقاط ضعف شرکت، استفاده کرد.

با استفاده از نتایج بدست آمده از ماتریس داخلی و خارجی (IE) ، این نکته بدست آمد که استراتژی های مناسب برای شرکت کوشاوران در سلول استراتژی های محافظه کارانه قرار گرفته و با توجه به ارزیابی ماتریس سوات و نظرات کارشناسان شرکت مزبور، سه استراتژی برای شرکت طراحی گردید که این استراتژی ها، همکاری مشترک با تأمین کنندگان، ایجاد نمایندگی و تمرکز بر هزینه می باشند.

در نهایت با استفاده از جمع کل نمرات جذابیت های استراتژی ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی (QSPM)، اولویت های این سه استراتژی مشخص گردید که به ترتیب تمرکز بر هزینه، همکاری مشترک با تأمین کنندگان، ایجاد نمایندگی می باشند.

دکتر محمد رضا شجاعی: عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

علی صوفی: دانشجوی کارشناسی ارشد، رشته مدیریت بازرگانی، دانشگاه ارشاد دماوند

محسن منصوری: دانشجوی کارشناسی ارشد، رشته مدیریت صنعتی، دانشگاه ارشاد دماوند

- منابع:

1-احمدی، دکتر پرویز – اصفری، محمد.غلامعلی زاده، ابوذر. مطالعۀ تطبیقی بررسی محیط به منظور تدوین استراتژی شرکتهای خودرو سازی.

2  - استیسی, رالف دی , مدیریت استراتژیک و پویایی های سازمان , مترجم: شجاعی , محمد رضا,1381,چاپ اول, دانشکده امور اقتصادی

[1] Arabia, S.M & Shirkhani F (2010) Proper tax strategy writing based on swot model, Journal of management, The sixth year, Vol 14, p37.

[2] David, F.R (1993) Strategic Management, The fourth edition, Translate by Parsaeian, A & Arabi, S.M,Tehran: Cultural Research Institute.

[3] Hardwick, C.T. & B.F (1996) Land gut Administrative Strategy and Decision Making, south western pub. Co, cinciati,. P 5.